05jul

Comments closed
05JUL
by Nathalie Verpaalen Comments closed

5 juli 2016: 

 

Levenslang niet langer per definitie een leven lang!

 

De Hoge Raad der Nederlanden heeft met arrest de dato 5 juli 2016 een hoop stof doen opwaaien in het speelveld van de levenslange gevangenisstraf in Nederland, met de stelling dat de levenslange gevangenisstraf in ons land in ieder geval niet voldoet aan de eisen van artikel 3 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens.

 

De Hoge Raad stelt dat een levenslange gevangenisstraf an sich niet in strijd is met artikel 3 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens, maar dat de uitvoering hier in Nederland de toets van artikel 3 niet kan doorstaan. De praktijk nu, voldoet dus niet aan de eisen der wet.

 

Vooralsnog houdt dat in dat de levenslange gevangenisstraf niet kan worden opgelegd, ongeacht de zwaarte van de feiten. Maar waarom is dit nu het geval?

Het Nederlandse Wetboek van Strafrecht kent een stelsel waarin maximale straffen zijn bepaald voor overtredingen en misdrijven. Voor moord kan zo in Nederland maximaal een levenslange gevangenisstraf worden opgelegd.

 

Feit is echter dat de Nederlandse rechters ook gebonden zijn aan Europeesrechtelijke regelgeving, zoals het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens, en Europese jurisprudentie van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens.

 

Ten eerste stelt artikel 3 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens, dat niemand mag worden onderworpen aan marteling, of inhumane behandeling en/of straf (no one shall be subjected to torture or to inhuman or degrading treatment or punishment.). Het Europees Hof heeft over de levenslange gevangenisstraf gesteld dat deze in principe niet per definitie in strijd is met artikel 3 voornoemd, maar dat de veroordeelde wel een reeele mogelijkheid op vrijlating moet hebben. De veroordeelde moet daarbij feitelijk (de facto) en wettelijk (de jure) zicht op vrijheid hebben, zo oordeelde het Europees Hof in meerdere uitspraken. In Nederland bestaan die mogelijkheden nu feitelijk niet. Gratie is namelijk feitelijk, een wassen neus.

 

De Hoge Raad is daarop in zijn arrest de dato 5 juli 2016 kristalhelder. De executie van de levenslange gevangenisstraf in Nederland is inhumaan, omdat deze per definitie een leven lang is. Dus tot de dood er op volgt. De Hoge Raad stelt daarop dat, teneinde de executie van de levenslange gevangenisstraf humaan, en daarmee in lijn met artikel 3 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens te maken, de executie moet worden verandert door middel van een herbeoordeling.

 

Deze herbeoordeling dient te geschieden aan de hand van ontwikkelingen van de persoon van de veroordeelde. Daarbij dienen ook de mogelijkheden tot resocialisatie worden meegenomen. Verder dient vooraf, dus bij oplegging van de levenslange gevangenisstraf, al duidelijk te zijn aan welke objectieve criteria de veroordeelde dient te voldoen, wil sprake kunnen zijn van enige vorm van invrijheidstelling. Tot slot geldt, dat de herbeoordeling plaats dient te vinden binnen 25 jaar na oplegging van de levenslange gevangenisstraf, en dient die beoordeling met procedurele waarborgen te zijn omkleed. Kort en goed geldt nu dan ook, dat wij in Nederland nog lang niet voldoen aan deze vereisten.

 

Het voorgaande houdt echter niet in dat tot levenslang gestraften in de toekomst per definitie eerder vrij komen. Het houdt enkel in dat deze veroordeelden perspectief geboden krijgen op enige vorm van (voorwaardelijke) vervroegde invrijheidstelling.

 

In het arrest stelt de Hoge Raad tot slot dat de bal nu bij de wetgever ligt, teneinde de praktijk in lijn met dit kristalheldere arrest te laten komen. De Staten-Generaal moeten nu dus gaan investeren in wetgeving die perspectief biedt, alvorens een nieuwe levenslange gevangenisstraf kan worden opgelegd. Wij wachten de wetgeving met interesse af.

 

Klik hier voor het arrest van de Hoge Raad der Nederlanden de dato 5 juli 2016.

 

Comments are closed.